Mâm cúng tết trung thu cần chuẩn bị những gì – lễ vật cúng chuẩn tập tục

Tại Việt Nam, tết trung thu được xem là một trong những ngày tết truyền thống đoàn viên đẹp nhất và đầy ý nghĩa. Vậy mâm cúng tết trung thu cần chuẩn bị những gì? Bài viết dưới đây sẽ giới thiệu đến bạn đọc về lễ vật cúng trông trăng.

Không phải ngẫu nhiên mà người ta nói rằng mùa thu là mùa đẹp nhất trong năm. Mùa thu là mùa hoa nở, mùa thu là mùa lúa mới, mùa thu cũng là mùa của những ngày lễ hội đẹp như tết đoàn viên, hay còn gọi với tên gọi thông dụng hơn là tết trung thu. Diễn ra vào chính giữa tháng 8, tết trung thu là dịp để con cháu nhớ về ông bà tổ tiên, người ở gần nhớ người đi xa, người đi xa trở về tụ họp với gia đình. Và chắc chắn rằng một mâm cúng tết trung thu là không thể thiếu, vừa phản ánh tín ngưỡng văn hóa, đời sống tinh thần, vừa phản ánh đời sống vật chất chân thực nhất của người dân đất Việt.

Và trong bài viết dưới đây, Đồ Cúng Việt Nam sẽ giới thiệu đến bạn đọc chi tiết nhất thông tin mâm cúng tết trung thu Việt Nam chuẩn tập tục. Hãy cùng theo dõi nhé!

Tìm hiểu thêm:

Vài nét khái quát về tục cúng tết trung thu tại Việt Nam

Về thời gian: Tục cúng trung thu từ truyền thống đến hiện đại diễn ra vào ngày 15/ 08 âm lịch hằng năm. 

Đây là ngày chính giữa mùa thu, cũng là ngày trăng tròn nhất, sáng nhất, do đó còn là ngày thưởng nguyệt, tưởng nhớ, đoàn viên, rước đèn và thả hoa đăng cầu nguyện.

Xét về mặt nguồn gốc, nhiều tư liệu chỉ ra rằng, tục cúng tết trung thu tại Việt Nam chịu ảnh hưởng sâu sắc của nền văn minh Trung Hoa, gắn liền với câu chuyện (điển tích) nàng Dương Quý Phi và vua Đường. Mặc dù tính xác thực rất khó để làm rõ thế nhưng đây cũng có thể xem là 1 căn cứ vì tại thời điểm đó, Trung Hoa là một nước lớn và có mức độ ảnh hưởng văn hóa rất mạnh.

Ở một lăng kính khác, dưới góc độ lịch sử thì nhiều dấu vết tục cúng tết trung thu tại Việt Nam lại được phản ánh trên mặt trống đồng Ngọc Lũ. Theo đó thì các nhà nghiên cứu chỉ ra rằng tục cúng trăng rằm tại Việt Nam là nghi thức thờ cúng nội địa, những lễ hội, phần cúng bái, vui chơi vào ngày này được xuất hiện rõ nhất từ thời nhà Lý. Các đời vua Lý tiến hành cúng bái, trông trăng để dự đoán vận mệnh đất nước, mùa màng và cảm tạ Thần Long đã mang đến mùa màng bội thu, sự hưng thịnh triều đại. Về sau, tục cúng trung thu trở nên sầm uất hơn rất nhiều dưới thời vua Lê – chúa Trịnh.

>>  Gợi ý cách chọn trái cây chưng mâm ngũ quả cúng thần tài thổ địa

Gần hơn, nhà nghiên cứu Phan Kế Bính bỏ qua thời điểm chính xác xuất hiện tục cúng trung thu tại Việt Nam, chỉ nói rằng đây là một văn hóa cổ truyền, trong đó ban ngày sẽ diễn ra nghi thức cúng tổ tiên (tưởng nhớ những người đã khuất), ban đêm bày cỗ – phá cỗ thưởng nguyệt dưới ánh trăng rằm.

Ngoài ra, tục cúng trăng rằm (cúng tết trung thu) tại Việt Nam cũng được gắn liền với những câu truyện cổ tích, những câu chuyện truyền miệng được truyền từ đời này sang đời khác và điểm đặc biệt là hầu hết người Việt sẽ chấp nhận dung hòa các tích, câu chuyện, nguồn gốc liên quan đến trung thu chứ không loại trừ, từ đó hình thành nên ngày lễ – tết – tập tục cúng trung thu như hiện nay.

Mâm cúng tết trung thu Việt Nam có gì?

Tùy vào điều kiện của từng gia đình mà mâm cúng tết trung thu có thể chuẩn bị nhiều ít khác nhau. 

Theo quan niệm cha ông để lại, mâm cúng tết trung thu chuẩn tập tục sẽ bao gồm 1 phần trái cây, 1 phần bánh kẹo và 1 phần trà, hoa.

Mâm ngũ quả cúng tết trung thu

Dù nhiều dù ít, chắc chắn rằng trong mâm cúng trung thu không thể thiếu trái cây. Cùng với trái bưởi vàng tươi, to, tròn đặc trưng cho tết trung thu thì người ta sẽ chọn bày biện những thức quả đẹp mắt, thơm ngon khác để tạo thành mâm ngũ quả truyền thống.

Thông thường, mâm ngũ quả truyền thống cúng trăng rằm sẽ bao gồm 5 món quả đại diện cho 5 hành: 

  • Trái quả màu vàng sẽ là hình ảnh đại diện cho hành Kim: Ví dụ như quả bưởi, dưa vàng, lê, chuối vàng, cam, quýt, dứa
  • Trái quả màu xanh green sẽ là đại diện cho hành Mộc: Ví dụ như chuối xanh, táo xanh, bưởi xanh, dừa
  • Trái quả màu trắng sẽ là đại diện cho hành Thủy: Ví dụ như dưa lưới, dưa lê, na
  • Trái quả màu đỏ sẽ là đại diện cho hành Hỏa: Ví dụ như lựu, thanh long, táo đỏ, mận, vải, nho
  • Trái quả màu đất, màu cam sẽ là đại diện cho hành Thổ: Phổ biến nhất là trái hồng xiêm, kiwi

Trong thực tế tại mỗi gia đình Việt Nam, bên cạnh xu hướng chuẩn bị 1 mâm ngũ quả cúng tết trung thu theo gợi ý như trên thì người ta cũng chuẩn bị thêm những phần quả nhỏ khác cho mâm cỗ – gọi là tục phá cỗ trăng rằm. Phần cỗ này sẽ đa dạng hơn, bạn có thể chuẩn bị trái quả tùy theo sở thích.

>>  Mâm cúng giỗ tổ nghề sửa xe cần chuẩn bị những gì để đầy đủ nhất?

Bánh trung thu truyền thống

Tại Việt Nam, 2 món bánh trung thu truyền thống đại diện cho tết trung thu đó chính là bánh nướng và bánh dẻo. 

Cứ vào độ trăng rằm, nhà nào nhà nấy hầu như đều có 2 thức bánh này. Thường thì bánh nướng hình vuông tượng trưng cho trời, còn bánh dẻo hình tròn tượng trưng cho đất, kết hợp lại sẽ thành một cặp song lễ bánh trung thu chuẩn tập tục.

Bánh trung thu hiện đại

Trong nhiều năm trở lại đây, khi nhắc đến bánh trung thu, ngoài 2 loại bánh trung thu truyền thống kể trên thì bánh trung thu hiện đại cũng rất được ưa chuộng và được bày biện nhiều trong mâm cúng tết trung thu.

Một số loại bánh trung thu hiện đại nổi bật có thể kể đến như: Bánh trung thu xếp, bánh trung thu rau câu, bánh trung thu cách điệu.

Trà trong mâm cúng tết trung thu

Trong mâm cúng tết trung thu, loại trà được sắp nhiều nhất là trà sen.

Ngoài trà sen, trà xanh, trà hoa nhài và trà hoa cúc cũng là những loại trà phổ biến, phù hợp với mâm cúng trung thu.

Trong văn hóa Việt, tục thưởng trà đã được xem là nét văn hóa đẹp lâu đời và gần như không thể thay thế. Người ta có thể cúng nước, cúng rượu, song cúng trà hoa lại mang 1 phong vị rất riêng. 

Hoa tươi trong mâm cúng tết trung thu

Bên cạnh trái quả, bánh trung thu và trà, 1 lễ vật nữa không thể không kể đến trong mâm cúng trung thu đó chính là hoa tươi.

Sắp 1 lọ hoa tươi, cắm theo số bông lẻ và đặt chung vào mâm cúng cùng các loại lễ vật còn lại.

Gợi ý một số loại hoa phù hợp cho mâm cúng tết trung thu: Hoa cúc, hoa sen, hoa hồng, hoa lay ơn.

Ngoài ra, nếu có điều kiện hơn thì ngoài những lễ vật truyền thống kể trên bạn cũng có thể bổ sung các loại bánh ngọt, bánh kẹo, bỏng, … cho mâm cỗ trung thu gia đình mình.

Những điều cần lưu ý khi sắm sửa lễ vật cho mâm cúng tết trung thu

Bao giờ cũng vậy, không chỉ đối với mâm cúng tết trung thu mà đối với bất kỳ nghi thức thờ cúng tập tục nào cũng cần thành tâm. Nói cách khác, thành tâm chính là điều quan trọng nhất trong thờ cúng. Tuy nhiên riêng đối với việc sắm sửa, bày biện lễ vật cho mâm cúng trung thu nói riêng, mâm cúng tổ tiên nói chung, bên cạnh thành tâm thì bạn cần phải lưu ý một vài nguyên tắc nhất định.

Lưu ý chọn mâm ngũ quả:

  • Ưu tiên những trái quả có khuôn quả tròn
  • Quả tươi, nếu là trái quả tự trồng được sẽ là tốt nhất
  • Không nên chọn những loại trái quả có tên không đẹp. Ví dụ như: Măng cụt, vú sữa
>>  Nghi Thức Làm Phép Chuẩn Bị Xây Nhà Mới Đầy Đủ Theo Phong Tục Việt

Lưu ý xếp bánh trung thu:

Trong thực tế, việc xếp bánh trung thu gần như không có nguyên tắc. Tuy nhiên hiện nay, nhiều gia đình có xu hướng sắp nhiều loại bánh trung thu trên mâm cúng, trong đó mỗi loại sẽ là 1 màu đại diện cho các hành (hành kim – bánh màu vàng, hành thủy – bánh màu trắng hoặc xanh blue, hành mộc – bánh màu xanh green, hành hỏa – bánh màu đỏ và hành thổ – bánh màu xám, đất, cam).

Lưu ý đặt bình hoa, trái quả:

Nguyên tắc Đông bình, Tây quả cũng được áp dụng cho việc sắp đặt bình hoa và mâm ngũ quả trên mâm cúng tết trung thu. Theo đó:

  • Bình hoa sẽ được đặt ở hướng Đông của bàn thờ/ mâm cúng
  • Mâm ngũ quả sẽ được đặt ở hướng Tây của ban thờ/ mâm cúng

Cúng tết trung thu vào giờ nào, ngày hay đêm?

Theo Phan Kế Bính: Ngày cúng tổ tiên, đêm phá cỗ chính là nét văn hóa cổ truyền được lưu truyền từ xa xưa đối với tết trung thu.

Như vậy thì có thể thấy rằng, nếu đúng chuẩn tập tục thì cúng tết trung thu sẽ được diễn ra vào ban ngày. Buổi tối sẽ bày cỗ và phá cỗ trông trăng.

Phá cỗ trung thu trong nhà hay ngoài trời tốt hơn?

Một câu hỏi được rất nhiều người quan tâm đó chính là nên phá cỗ trong nhà hay ngoài trời? Phá cỗ ở đâu mới đúng chuẩn tập tục?

Tùy vào điều kiện cũng như không gian của mỗi gia đình mà bạn có thể lựa chọn địa điểm phá cỗ thích hợp nhất. Tuy nhiên theo quan niệm dân gian, việc bày mâm cỗ và phá cỗ không chỉ là dịp để các thành viên trong gia đình, hàng xóm láng giềng gặp mặt, tụ họp bên nhau, cùng chia sẻ những niềm vui trong cuộc sống, mà nó còn phản ánh nét văn hóa thưởng nguyệt – trông trăng. Mà trăng chỉ có ở ngoài trời cho nên địa điểm đúng nhất để phá cỗ là ở ngoài trời.

Tại các vùng nông thôn Việt Nam, hình ảnh 1 mâm cỗ lớn đầy những bánh nướng, bánh dẻo, kẹo và đặc biệt là trái cây bày biện ngoài hiên, những ánh nến nhỏ lung linh là một hình ảnh quá quen thuộc và tuyệt vời. Thế nhưng ngược lại ở thành phố, do những hạn chế về mặt không gian thì không phải gia đình nào cũng có thể làm được điều đó. Do đó tính nguyên tắc này cũng không quá khắt khe. Bạn hoàn toàn có thể sắp cỗ trong nhà và cùng các thành viên trò chuyện, ăn bánh, thường trà vui vẻ bên nhau.

Trên đây là những thông tin tổng hợp mới nhất về mâm cúng tết trung thu truyền thống tại Việt Nam, chắc chắn sẽ hữu dụng với các bạn mỗi dịp tết trăng rằm cận kề. Tham khảo thêm thông tin chi tiết trên trang Đồ Cúng Việt Nam bạn nhé!

07.7878.3838